Voel jij de onrust in je lijf zodra je het nieuws opent of je telefoon pakt? Een overprikkeld zenuwstelsel is in onze huidige, roerige wereld bijna de standaard geworden, maar het hoeft niet jouw realiteit te blijven. Jarenlang negeerde ik de signalen van mijn eigen lichaam, totdat mijn lijfverstand me dwong om te stoppen en echt te gaan luisteren.
We leven in een wereld die nooit slaapt. Terwijl ik dit schrijf, buitelen de heftige gebeurtenissen over elkaar heen. De wereld lijkt op zijn kop te staan en de drang om alles op de voet te volgen is groot. Maar wat doet die constante stroom van ellende eigenlijk met je lichaam? Na jaren van burn-outs en een overgevoelig zenuwstelsel leerde ik een harde, maar waardevolle les: je verandert de wereld niet door alles te weten, maar je verandert jouw welzijn door te bepalen wat je binnenlaat.
De illusie van controle
Ik weet nog goed hoe dat vroeger ging. Bij grote gebeurtenissen, zoals de aanslagen op de Twin Towers, zat ik aan de buis gekluisterd. De tv stond de hele dag aan. Ik wilde elk detail weten, elk beeld zien. Onbewust dacht ik dat ‘alles weten’ mij een soort controle gaf.
De realiteit was anders. Terwijl ik naar het scherm staarde, begon mijn lichaam te protesteren. Ik voelde een groeiende onrust die zich vertaalde in voelbare hartkloppingen. Mijn lijf stond in de overlevingsstand, terwijl ik veilig op de bank zat.
Als je zenuwstelsel ‘aan’ blijft staan
Voor iemand met een gemiddeld zenuwstelsel is de huidige wereld al heftig genoeg. Maar als je, net als ik, een overgevoelig zenuwstelsel hebt, komt de wrede, drukke wereld nog vele malen harder binnen. De beelden en de ruis blijven niet ‘buiten’; ze nestelen zich direct in je cellen.
Jarenlang negeerde ik dit signaal. Ik werkte harder en gebruikte medicatie om de symptomen te bestrijden. Het verraderlijke van medicatie is dat het je lichaam minder hoorbaar maakt. Mijn lijfverstand fluisterde nog wel op de achtergrond, maar ik hoorde het niet meer. Ik was verleerd om te luisteren, totdat mijn lichaam me dwong om te stoppen.
Van maskeren naar luisteren
Door bijwerkingen moest ik stoppen met mijn medicatie. Dat was een spannend proces, maar het bracht me iets prachtigs terug: ik kon mijn lichaam weer horen. Ik voelde weer wanneer de grens bereikt was. En wat bleek? Die constante stroom van wereldnieuws was een van mijn grootste energievreters.
Radicale keuze voor rust
Je kunt niet om de wereld heen, maar je kunt wel bewust kiezen hoeveel je ervan toelaat. Ik besloot te gaan ‘informatie-detoxen’. Dat was in het begin even afkicken; de drang om toch even te checken wat er gebeurt is groot. Maar de beloning was een enorme verademing. De hartkloppingen namen af, de rust in mijn hoofd keerde terug.
Mijn les van de afgelopen jaren is dit:
- Je verandert de wereld niet door jezelf uit te putten met nieuws.
- Je hebt wél invloed op hoe de wereld bij jou naar binnen komt.
- Zelfbescherming is geen onverschilligheid, maar noodzaak.
Luister jij naar het fluisteren?
Vandaag de dag is er genoeg ellende om te volgen. Maar vraag jezelf eens af: Wat doet dit met mijn lijf? Als je merkt dat de onrust toeneemt, durf dan de stekker eruit te trekken. Het is geen vlucht, maar een terugkeer naar je eigen lijfverstand. Pas als je zelf overeind blijft, kun je er echt zijn voor de wereld om je heen.
“…Het zal even afkicken zijn om de wereld niet meer op de voet te volgen, maar in mijn geval voelde het als een enorme verademing. Maar waarom reageert ons lichaam eigenlijk zo heftig op beelden die ver van ons bed gebeuren?”
Verdieping: Wat zegt je ‘Lijfverstand’ eigenlijk?
De Polyvagaal Theorie uitgelegd
Om te begrijpen waarom de wereld soms zo hard binnenkomt, moeten we kijken naar de Polyvagaal Theorie van Dr. Stephen Porges. Deze theorie is in feite de wetenschappelijke onderbouwing van wat ik ‘Lijfverstand’ noem. Het legt uit hoe ons autonome zenuwstelsel bepaalt hoe wij de wereld ervaren, zonder dat onze ratio daar iets over te zeggen heeft.
Ons zenuwstelsel werkt als een interne ladder met drie treden. Afhankelijk van de prikkels die we binnenkrijgen (zoals dat heftige nieuws op tv), bevinden we ons op een van deze treden:
1. De Bovenste Trede: Ventraal Vagaal (Veiligheid & Verbinding)
Dit is de staat waarin we ons optimaal voelen. Je bent ontspannen, kunt helder nadenken en staat open voor contact met anderen. In deze modus kan je lichaam herstellen, je spijsvertering werkt goed en je immuunsysteem is sterk.
- De link met de wereld: Je kunt nieuws horen, het verwerken en weer loslaten zonder dat het je systeem ontregelt.
2. De Middelste Trede: Sympathisch (Vechten of Vluchten)
Zodra je zenuwstelsel onraad ruikt, schiet je een trede omlaag. Je lichaam maakt zich klaar voor actie. Je hartslag stijgt, je spieren spannen aan en je krijgt die bekende hartkloppingen. Dit is wat er gebeurt als je aan de buis gekluisterd zit bij een ramp: je systeem denkt dat het gevaar direct voor je neus staat.
- De link met de wereld: Je bent constant ‘aan’. Je scant je telefoon op zoek naar meer nieuws (controle zoeken), maar voedt daarmee alleen maar de onrust.
3. De Onderste Trede: Dorsaal Vagaal (Shutdown & Bevriezen)
Als de dreiging te groot is of te lang aanhoudt en ‘vechten of vluchten’ niet meer helpt, trekt je zenuwstelsel de noodrem aan. Je gaat in de overlevingsstand: je voelt je verdoofd, somber, emotioneel afgevlakt en doodmoe. Dit is de staat van een burn-out.
- De link met de wereld: De wereld is te veel. Je kunt er letterlijk niet meer naar kijken en trekt je volledig terug.
Neuroceptie: Jouw onzichtbare radar
Een cruciaal onderdeel van deze theorie is neuroceptie. Dit is het proces waarbij je zenuwstelsel continu de omgeving scant op signalen van veiligheid of gevaar. Dit gebeurt razendsnel, nog vóórdat je er met je gezonde verstand iets van vindt.
Wanneer je de hele dag het nieuws volgt, krijgt je ‘radar’ alleen maar signalen van gevaar binnen. Je zenuwstelsel concludeert: de wereld is onveilig. Je lijfverstand reageert daarop door je in de overlevingsstand te zetten, wat uiteindelijk leidt tot fysieke en mentale uitputting.
“Mijn hartkloppingen bij de TV waren dus geen toeval. Mijn zenuwstelsel scande de wereld via het scherm en concludeerde via neuroceptie dat ik in direct gevaar was. Mijn lichaam zat op de middelste trede van de ladder, terwijl ik dacht dat ik ‘gewoon een krantje las’.”
Waarom luisteren zo belangrijk is
Medicatie kan de scherpe randjes van de middelste trede (de onrust) afhalen, maar het lost de onderliggende onveiligheid in je zenuwstelsel niet op. Het fluisteren van je lijf wordt gedempt, waardoor je de waarschuwing dat je richting de ‘onderste trede’ (shutdown) zakt, mist.
Door bewust te kiezen voor wat je wel en niet consumeert aan informatie, geef je je zenuwstelsel de kans om weer naar die bovenste trede te klimmen. Daar waar echte rust en herstel te vinden zijn.
Hoe ik mijn Lijfverstand terugvond (en wat jij kunt doen)
“De wereld veranderen lukt ons niet in ons eentje. Maar de manier waarop de wereld bij jou naar binnen komt? Daar heb je wél invloed op. Sinds ik gestopt ben met het maskeren van mijn symptomen door medicatie, hoor ik het fluisteren van mijn lijf weer. Ik heb geleerd om mijn zenuwstelsel weer naar de ‘veilige modus’ te gidsen.
Wil jij dit ook? Dit zijn de stappen die voor mij het verschil maakten:
- De Informatie-detox: Beperk nieuws tot maximaal 10 minuten per dag, en liever niet via video. Beelden komen harder binnen dan tekst.
- Herken de ladder: Voel je hartkloppingen of juist een verlammende moeheid? Erken dat je zenuwstelsel op een lagere trede zit.
- Voed je zenuwstelsel: Soms heeft je lijf extra ondersteuning nodig om uit de stress-stand te komen.”
Mijn Favoriete Tools voor een Rustig Zenuwstelsel
- Verdiep je in je lijf: Het boek De Polyvagaal Theorie in Therapie is voor mij de bijbel geweest voor het begrijpen van mijn eigen reacties. Link naar Bol.com
- Creëer een ‘Safe Space: Als de wereld te luid wordt, gebruik ik deze noise-cancelling koptelefoon om prikkels buiten te sluiten. Link
- Natuurlijke Rust: Ik zweer bij deze magnesium-bisglycinaat voor het slapengaan om mijn spieren en zenuwen te kalmeren. Link
Geef een reactie