Een psychosomatisch fysiotherapeut of lichaamsgericht therapeut ziet het vaak dagelijks in de praktijk: veel mensen wonen in hun lichaam, maar zijn zelden echt ‘thuis’ daarin. We behandelen ons lichaam vaak als een taxi die ons hoofd van de ene naar de andere afspraak brengt. Pas wanneer de motor begint te roken, durven we onder de motorkap te kijken.
Hier is een uitgebreid blogbericht voor Lijfverstand, waarin we de diepte in gaan over de kracht van lichaamsbewustzijn.
Vandaag praten we niet over het lichaam, maar met het lichaam. Als blogger van LijfVerstand krijg ik vaak de vraag: “Martin, hoe ga ik om met mijn stress?” Mijn antwoord is vaak verrassend eenvoudig: Stop met proberen het alleen met je hoofd op te lossen, en begin met echt te luisteren naar je lijf.
Welkom in de wereld van het lichaamsbewustzijn – het fundament van Lijfverstand.
Stress is geen gedachte, het is een fysieke gebeurtenis
We denken vaak dat stress iets is dat ‘tussen onze oren’ zit. Een volle agenda, een lastige baas, zorgen over de toekomst. Maar je brein maakt geen onderscheid tussen een deadline en een sabeltandtijger. Zodra je brein stress registreert, volgt er een fysieke kettingreactie:
- Je spieren spannen zich aan (klaar om te vechten).
- Je ademhaling wordt hoog en oppervlakkig (klaar om te vluchten).
- Je spijsvertering vertraagt (energie moet naar de ledematen).
Lichaamsbewustzijn is het vermogen om deze signalen te herkennen voordat ze leiden tot een burn-out of chronische pijn.
Luisteren naar de fluistering, niet naar de schreeuw
Je lichaam is een meester in communicatie. Het begint altijd met een fluistering: een lichte druk op je borst, een subtiele tinteling in je schouders, of een klem op je kaken die je pas merkt als je tanden al op elkaar zitten.
Wanneer we dit negeren – omdat we ‘door moeten’ of omdat we simpelweg niet geleerd hebben hoe we moeten voelen – gaat het lichaam harder praten. De fluistering wordt een schreeuw: spanningshoofdpijn, hartkloppingen, slapeloosheid of die totale uitputting.
Op Lijfverstand noemen we dit het ontwikkelen van je ‘interoceptie’: het vermogen om van binnenuit te ervaren wat er in je lichaam gebeurt.
De ‘Bottom-Up’ benadering: Waarom praten alleen niet helpt
De meeste mensen proberen hun stress ’top-down’ op te lossen. We gaan naar een psycholoog, we praten erover, we proberen rationeel te begrijpen waarom we ons zo voelen. Dat is waardevol, maar het is slechts de helft van het verhaal.
Als je zenuwstelsel in de ‘overlevingsstand’ staat, is het rationele deel van je brein (de prefrontale cortex) letterlijk minder bereikbaar. Je kunt tegen jezelf zeggen “ontspan je” tot je een ons weegt, maar als je spieren vaststaan, gelooft je brein je niet.
De lichaamsgerichte benadering werkt ‘bottom-up’:
- Je merkt de spanning in je lijf op.
- Je gebruikt je ademhaling en houding om die spanning fysiek los te laten.
- Je zenuwstelsel geeft het signaal “veilig” terug aan je brein.
- Je gedachten worden vanzelf rustiger.
Oefening: Word de expert van je eigen lijf
Wil je direct ervaren wat lichaamsbewustzijn voor je stressniveau doet? Doe dan deze korte ‘Lijf-check’:
- De Bodyscan (30 seconden): Sluit je ogen. Waar voel je op dit moment de meeste druk of warmte? Is het je buik, je keel, of misschien je onderrug? Veroordeel het niet, merk het alleen op.
- De Zwaartekracht-check: Voel hoe je op je stoel zit. Laat je je gewicht echt dragen door de zitting, of houd je jezelf onbewust ‘omhoog’? Laat je billen zwaar worden.
- De Kaak-ontspanner: Laat je tong los in je mond vallen en creëer een klein beetje ruimte tussen je boven- en ondertanden. Voel je hoe de spanning in je slapen direct afneemt?
Dit is Lijfverstand in de praktijk: kleine aanpassingen met een groot neurologisch effect.
Jouw lichaam als kompas
Lichaamsbewustzijn is geen luxe, het is een noodzaak in onze overprikkelde wereld. Het stelt je in staat om grenzen aan te geven voordat je eroverheen gaat. Je voelt aan je ademhaling dat een gesprek niet prettig is, of aan de spanning in je maag dat je ‘nee’ moet zeggen tegen die extra opdracht.
Wanneer je leert vertrouwen op je lichaamsbewustzijn, word je je eigen therapeut. Je hoeft niet meer te wachten tot je omvalt; je stuurt bij zodra de eerste rimpeling in je energie verschijnt.
Geef een reactie